541 lines
21 KiB
Markdown
Executable file
541 lines
21 KiB
Markdown
Executable file
# سناریو کامل رفع مشکل شماره 1: ثبت حسابداری مصرف مستقیم، ضایعات و تولید
|
|
|
|
## خلاصه مشکل
|
|
|
|
فاکتورهای **مصرف مستقیم**، **ضایعات** و **تولید** هیچ ثبت حسابداری در فاکتور ایجاد نمی‌کنند. ثبت‌های حسابداری فقط در پست حواله انبار انجام می‌شود که می‌تواند منجر به عدم ثبت هزینه/درآمد شود.
|
|
|
|
---
|
|
|
|
## اطلاعات حساب‌ها از میگریشن
|
|
|
|
از فایل `20251011_010001_replace_accounts_chart_seed.py`:
|
|
|
|
### حساب‌های مربوطه:
|
|
|
|
1. **70406** - "هزینه ملزومات مصرفی" (Direct Consumption Expense)
|
|
- نوع: هزینه عملیاتی
|
|
- استفاده: برای مصرف مستقیم
|
|
|
|
2. **70407** - "هزینه کسری و ضایعات کالا" (Waste Expense)
|
|
- نوع: هزینه عملیاتی
|
|
- استفاده: برای ضایعات
|
|
|
|
3. **10106** - "موجودی کالای در جریان ساخت" (Work In Progress - WIP)
|
|
- نوع: دارایی جاری
|
|
- استفاده: برای تولید (مواد اولیه → WIP → محصول نهایی)
|
|
|
|
4. **10102** - "موجودی کالا" (Inventory)
|
|
- نوع: دارایی جاری
|
|
- استفاده: برای موجودی کالا
|
|
|
|
5. **40001** - "بهای تمام شده کالای فروخته شده" (COGS)
|
|
- نوع: بهای تمام شده
|
|
- استفاده: برای COGS
|
|
|
|
---
|
|
|
|
## سناریو 1: فاکتور مصرف مستقیم (Direct Consumption)
|
|
|
|
### توضیح:
|
|
مصرف مستقیم یعنی استفاده از کالا برای اهداف داخلی (مثلاً مصرف ملزومات اداری، مواد اولیه برای تعمیرات، و غیره).
|
|
|
|
### منطق حسابداری:
|
|
|
|
**وقتی کالا از انبار خارج می‌شود:**
|
|
```
|
|
Dr. هزینه ملزومات مصرفی (70406) - مبلغ بهای تمام‌شده
|
|
Cr. موجودی کالا (10102) - مبلغ بهای تمام‌شده
|
|
```
|
|
|
|
### پیاده‌سازی:
|
|
|
|
**در تابع `create_invoice` برای `INVOICE_DIRECT_CONSUMPTION`:**
|
|
|
|
```python
|
|
elif invoice_type == INVOICE_DIRECT_CONSUMPTION:
|
|
# محاسبه COGS برای خطوط
|
|
# توجه: COGS باید از حواله انبار محاسبه شود (FIFO/Average)
|
|
# اما برای ثبت اولیه در فاکتور، می‌توان از cost_price استفاده کرد
|
|
|
|
# محاسبه مجموع COGS از خطوط
|
|
total_cogs = Decimal(0)
|
|
for line in lines_input:
|
|
extra_info = line.get("extra_info") or {}
|
|
qty = Decimal(str(line.get("quantity", 0) or 0))
|
|
|
|
# اولویت: cogs_amount > cost_price > unit_price
|
|
if extra_info.get("cogs_amount") is not None:
|
|
cogs_line = Decimal(str(extra_info.get("cogs_amount")))
|
|
elif extra_info.get("cost_price") is not None:
|
|
cogs_line = qty * Decimal(str(extra_info.get("cost_price")))
|
|
else:
|
|
# fallback: استفاده از unit_price (اگر موجود باشد)
|
|
unit_price = extra_info.get("unit_price")
|
|
if unit_price:
|
|
cogs_line = qty * Decimal(str(unit_price))
|
|
else:
|
|
cogs_line = Decimal(0)
|
|
|
|
total_cogs += cogs_line
|
|
|
|
# ثبت حسابداری
|
|
if total_cogs > 0:
|
|
# بدهکار: هزینه مصرف مستقیم
|
|
db.add(DocumentLine(
|
|
document_id=document.id,
|
|
account_id=accounts["direct_consumption"].id, # 70406
|
|
debit=total_cogs,
|
|
credit=Decimal(0),
|
|
description="هزینه مصرف مستقیم کالا",
|
|
))
|
|
|
|
# بستانکار: موجودی کالا
|
|
db.add(DocumentLine(
|
|
document_id=document.id,
|
|
account_id=accounts["inventory"].id, # 10102
|
|
debit=Decimal(0),
|
|
credit=total_cogs,
|
|
description="خروج کالا از موجودی (مصرف مستقیم)",
|
|
))
|
|
```
|
|
|
|
### مثال عددی:
|
|
|
|
**فاکتور مصرف مستقیم:**
|
|
- کالا: کاغذ A4 - 100 برگ
|
|
- موجودی: 1000 برگ با بهای تمام‌شده 500,000 ریال
|
|
- مصرف: 100 برگ
|
|
- COGS: 50,000 ریال (100 * 500)
|
|
|
|
**ثبت حسابداری:**
|
|
```
|
|
Dr. هزینه ملزومات مصرفی (70406) 50,000
|
|
Cr. موجودی کالا (10102) 50,000
|
|
```
|
|
|
|
---
|
|
|
|
## سناریو 2: فاکتور ضایعات (Waste)
|
|
|
|
### توضیح:
|
|
ضایعات یعنی کالاهایی که به دلایل مختلف (خرابی، تاریخ مصرف گذشته، و غیره) از بین رفته‌اند.
|
|
|
|
### منطق حسابداری:
|
|
|
|
**وقتی کالا به عنوان ضایعات از انبار خارج می‌شود:**
|
|
```
|
|
Dr. هزینه کسری و ضایعات کالا (70407) - مبلغ بهای تمام‌شده
|
|
Cr. موجودی کالا (10102) - مبلغ بهای تمام‌شده
|
|
```
|
|
|
|
### پیاده‌سازی:
|
|
|
|
**در تابع `create_invoice` برای `INVOICE_WASTE`:**
|
|
|
|
```python
|
|
elif invoice_type == INVOICE_WASTE:
|
|
# محاسبه COGS برای خطوط (مشابه مصرف مستقیم)
|
|
total_cogs = Decimal(0)
|
|
for line in lines_input:
|
|
extra_info = line.get("extra_info") or {}
|
|
qty = Decimal(str(line.get("quantity", 0) or 0))
|
|
|
|
if extra_info.get("cogs_amount") is not None:
|
|
cogs_line = Decimal(str(extra_info.get("cogs_amount")))
|
|
elif extra_info.get("cost_price") is not None:
|
|
cogs_line = qty * Decimal(str(extra_info.get("cost_price")))
|
|
else:
|
|
unit_price = extra_info.get("unit_price")
|
|
if unit_price:
|
|
cogs_line = qty * Decimal(str(unit_price))
|
|
else:
|
|
cogs_line = Decimal(0)
|
|
|
|
total_cogs += cogs_line
|
|
|
|
# ثبت حسابداری
|
|
if total_cogs > 0:
|
|
# بدهکار: هزینه ضایعات
|
|
db.add(DocumentLine(
|
|
document_id=document.id,
|
|
account_id=accounts["waste_expense"].id, # 70407
|
|
debit=total_cogs,
|
|
credit=Decimal(0),
|
|
description="هزینه کسری و ضایعات کالا",
|
|
))
|
|
|
|
# بستانکار: موجودی کالا
|
|
db.add(DocumentLine(
|
|
document_id=document.id,
|
|
account_id=accounts["inventory"].id, # 10102
|
|
debit=Decimal(0),
|
|
credit=total_cogs,
|
|
description="خروج کالا از موجودی (ضایعات)",
|
|
))
|
|
```
|
|
|
|
### مثال عددی:
|
|
|
|
**فاکتور ضایعات:**
|
|
- کالا: محصول منقضی شده - 50 عدد
|
|
- موجودی: 500 عدد با بهای تمام‌شده 1,000,000 ریال
|
|
- ضایعات: 50 عدد
|
|
- COGS: 100,000 ریال (50 * 2,000)
|
|
|
|
**ثبت حسابداری:**
|
|
```
|
|
Dr. هزینه کسری و ضایعات کالا (70407) 100,000
|
|
Cr. موجودی کالا (10102) 100,000
|
|
```
|
|
|
|
---
|
|
|
|
## سناریو 3: فاکتور تولید (Production)
|
|
|
|
### توضیح:
|
|
تولید یعنی تبدیل مواد اولیه به محصول نهایی. این فرآیند شامل دو مرحله است:
|
|
1. **خروج مواد اولیه** از موجودی
|
|
2. **ورود محصول نهایی** به موجودی
|
|
|
|
### منطق حسابداری:
|
|
|
|
**مرحله 1: خروج مواد اولیه (movement: "out")**
|
|
```
|
|
Dr. موجودی کالای در جریان ساخت (10106) - مبلغ بهای تمام‌شده مواد اولیه
|
|
Cr. موجودی کالا (10102) - مبلغ بهای تمام‌شده مواد اولیه
|
|
```
|
|
|
|
**مرحله 2: ورود محصول نهایی (movement: "in")**
|
|
```
|
|
Dr. موجودی کالا (10102) - مبلغ بهای تمام‌شده محصول نهایی
|
|
Cr. موجودی کالای در جریان ساخت (10106) - مبلغ بهای تمام‌شده محصول نهایی
|
|
```
|
|
|
|
**نکته:** مبلغ محصول نهایی معمولاً برابر با مجموع هزینه مواد اولیه + هزینه‌های تولید (دستمزد، سربار) است.
|
|
|
|
### پیاده‌سازی:
|
|
|
|
**در تابع `create_invoice` برای `INVOICE_PRODUCTION`:**
|
|
|
|
```python
|
|
elif invoice_type == INVOICE_PRODUCTION:
|
|
# جداسازی خطوط ورودی و خروجی
|
|
out_lines = [ln for ln in lines_input if (ln.get("extra_info") or {}).get("movement") == "out"]
|
|
in_lines = [ln for ln in lines_input if (ln.get("extra_info") or {}).get("movement") == "in"]
|
|
|
|
# محاسبه COGS برای مواد اولیه (خروج)
|
|
total_materials_cost = Decimal(0)
|
|
for line in out_lines:
|
|
extra_info = line.get("extra_info") or {}
|
|
qty = Decimal(str(line.get("quantity", 0) or 0))
|
|
|
|
if extra_info.get("cogs_amount") is not None:
|
|
cogs_line = Decimal(str(extra_info.get("cogs_amount")))
|
|
elif extra_info.get("cost_price") is not None:
|
|
cogs_line = qty * Decimal(str(extra_info.get("cost_price")))
|
|
else:
|
|
unit_price = extra_info.get("unit_price")
|
|
if unit_price:
|
|
cogs_line = qty * Decimal(str(unit_price))
|
|
else:
|
|
cogs_line = Decimal(0)
|
|
|
|
total_materials_cost += cogs_line
|
|
|
|
# محاسبه هزینه محصول نهایی (ورود)
|
|
total_finished_cost = Decimal(0)
|
|
for line in in_lines:
|
|
extra_info = line.get("extra_info") or {}
|
|
qty = Decimal(str(line.get("quantity", 0) or 0))
|
|
|
|
# برای محصول نهایی، cost_price باید شامل مواد اولیه + هزینه‌های تولید باشد
|
|
if extra_info.get("cost_price") is not None:
|
|
cost_line = qty * Decimal(str(extra_info.get("cost_price")))
|
|
elif extra_info.get("unit_price") is not None:
|
|
# اگر cost_price موجود نباشد، از unit_price استفاده می‌کنیم
|
|
cost_line = qty * Decimal(str(extra_info.get("unit_price")))
|
|
else:
|
|
# اگر هیچکدام موجود نباشد، از مجموع هزینه مواد اولیه استفاده می‌کنیم
|
|
cost_line = total_materials_cost if len(in_lines) == 1 else Decimal(0)
|
|
|
|
total_finished_cost += cost_line
|
|
|
|
# ثبت حسابداری برای مواد اولیه (خروج)
|
|
if total_materials_cost > 0:
|
|
# بدهکار: WIP
|
|
db.add(DocumentLine(
|
|
document_id=document.id,
|
|
account_id=accounts["wip"].id, # 10106
|
|
debit=total_materials_cost,
|
|
credit=Decimal(0),
|
|
description="انتقال مواد اولیه به WIP",
|
|
))
|
|
|
|
# بستانکار: موجودی کالا
|
|
db.add(DocumentLine(
|
|
document_id=document.id,
|
|
account_id=accounts["inventory"].id, # 10102
|
|
debit=Decimal(0),
|
|
credit=total_materials_cost,
|
|
description="خروج مواد اولیه از موجودی",
|
|
))
|
|
|
|
# ثبت حسابداری برای محصول نهایی (ورود)
|
|
if total_finished_cost > 0:
|
|
# بدهکار: موجودی کالا
|
|
db.add(DocumentLine(
|
|
document_id=document.id,
|
|
account_id=accounts["inventory"].id, # 10102
|
|
debit=total_finished_cost,
|
|
credit=Decimal(0),
|
|
description="ورود محصول نهایی به موجودی",
|
|
))
|
|
|
|
# بستانکار: WIP
|
|
db.add(DocumentLine(
|
|
document_id=document.id,
|
|
account_id=accounts["wip"].id, # 10106
|
|
debit=Decimal(0),
|
|
credit=total_finished_cost,
|
|
description="انتقال محصول نهایی از WIP",
|
|
))
|
|
```
|
|
|
|
### مثال عددی:
|
|
|
|
**فاکتور تولید:**
|
|
- **مواد اولیه (خروج):**
|
|
- آرد: 100 کیلوگرم با بهای تمام‌شده 500,000 ریال
|
|
- شکر: 20 کیلوگرم با بهای تمام‌شده 100,000 ریال
|
|
- مجموع: 600,000 ریال
|
|
|
|
- **محصول نهایی (ورود):**
|
|
- نان: 200 عدد با بهای تمام‌شده 3,500 ریال (شامل مواد اولیه + دستمزد + سربار)
|
|
- مجموع: 700,000 ریال
|
|
|
|
**ثبت حسابداری:**
|
|
|
|
**مرحله 1: خروج مواد اولیه**
|
|
```
|
|
Dr. موجودی کالای در جریان ساخت (10106) 600,000
|
|
Cr. موجودی کالا (10102) 600,000
|
|
```
|
|
|
|
**مرحله 2: ورود محصول نهایی**
|
|
```
|
|
Dr. موجودی کالا (10102) 700,000
|
|
Cr. موجودی کالای در جریان ساخت (10106) 700,000
|
|
```
|
|
|
|
**نتیجه:**
|
|
- WIP: 600,000 بدهکار - 700,000 بستانکار = 100,000 بستانکار (زیان تولید)
|
|
- موجودی: 600,000 بستانکار - 700,000 بدهکار = 100,000 بدهکار (افزایش موجودی)
|
|
|
|
**نکته:** اگر هزینه تولید بیشتر از مواد اولیه باشد، این تفاوت باید از حساب‌های هزینه تولید (دستمزد، سربار) تأمین شود. اما در فاکتور تولید فعلی، این هزینه‌ها در فاکتور ثبت نمی‌شوند و باید در اسناد جداگانه ثبت شوند.
|
|
|
|
---
|
|
|
|
## نکات مهم پیاده‌سازی
|
|
|
|
### 1. محاسبه COGS
|
|
|
|
**اولویت محاسبه COGS:**
|
|
1. `cogs_amount` از `extra_info` (اگر از حواله انبار محاسبه شده باشد)
|
|
2. `cost_price` از `extra_info` (قیمت تمام‌شده)
|
|
3. `unit_price` از `extra_info` (قیمت واحد - fallback)
|
|
|
|
**نکته:** برای دقت بیشتر، COGS باید از حواله انبار محاسبه شود (FIFO/Average). اما برای ثبت اولیه در فاکتور، می‌توان از `cost_price` استفاده کرد.
|
|
|
|
### 2. بررسی موجودی
|
|
|
|
**قبل از ثبت حسابداری:**
|
|
- باید بررسی شود که موجودی کافی وجود دارد
|
|
- این بررسی در پست حواله انبار انجام می‌شود
|
|
- اما در فاکتور، می‌توان هشدار داد
|
|
|
|
### 3. هماهنگی با حواله انبار
|
|
|
|
**رویکرد پیشنهادی:**
|
|
- ثبت حسابداری در فاکتور انجام می‌شود (برای اطمینان از ثبت)
|
|
- در پست حواله انبار، COGS دقیق محاسبه می‌شود (FIFO/Average)
|
|
- اگر COGS در حواله متفاوت باشد، باید تعدیل انجام شود
|
|
|
|
**یا:**
|
|
- ثبت حسابداری فقط در پست حواله انبار انجام می‌شود
|
|
- اما باید اطمینان حاصل شود که حواله حتماً پست می‌شود
|
|
|
|
### 4. پروفرما
|
|
|
|
**برای فاکتورهای پروفرما:**
|
|
- ثبت حسابداری انجام نمی‌شود (مشابه سایر فاکتورها)
|
|
- فقط در فاکتورهای قطعی ثبت می‌شود
|
|
|
|
---
|
|
|
|
## کد کامل برای اضافه کردن
|
|
|
|
**در تابع `create_invoice`، بخش ثبت حسابداری (خط 1266-1269):**
|
|
|
|
```python
|
|
# Direct consumption / Waste / Production
|
|
elif invoice_type in (INVOICE_DIRECT_CONSUMPTION, INVOICE_WASTE, INVOICE_PRODUCTION):
|
|
# برای این انواع، ثبت‌های موجودی و بهای تمام‌شده در فاکتور انجام می‌شود
|
|
# (نه فقط در پست حواله)
|
|
|
|
if invoice_type == INVOICE_DIRECT_CONSUMPTION:
|
|
# محاسبه COGS
|
|
total_cogs = _extract_cogs_total(lines_input)
|
|
|
|
if total_cogs > 0:
|
|
# بدهکار: هزینه مصرف مستقیم
|
|
db.add(DocumentLine(
|
|
document_id=document.id,
|
|
account_id=accounts["direct_consumption"].id,
|
|
debit=total_cogs,
|
|
credit=Decimal(0),
|
|
description="هزینه مصرف مستقیم کالا",
|
|
))
|
|
|
|
# بستانکار: موجودی کالا
|
|
db.add(DocumentLine(
|
|
document_id=document.id,
|
|
account_id=accounts["inventory"].id,
|
|
debit=Decimal(0),
|
|
credit=total_cogs,
|
|
description="خروج کالا از موجودی (مصرف مستقیم)",
|
|
))
|
|
|
|
elif invoice_type == INVOICE_WASTE:
|
|
# محاسبه COGS
|
|
total_cogs = _extract_cogs_total(lines_input)
|
|
|
|
if total_cogs > 0:
|
|
# بدهکار: هزینه ضایعات
|
|
db.add(DocumentLine(
|
|
document_id=document.id,
|
|
account_id=accounts["waste_expense"].id,
|
|
debit=total_cogs,
|
|
credit=Decimal(0),
|
|
description="هزینه کسری و ضایعات کالا",
|
|
))
|
|
|
|
# بستانکار: موجودی کالا
|
|
db.add(DocumentLine(
|
|
document_id=document.id,
|
|
account_id=accounts["inventory"].id,
|
|
debit=Decimal(0),
|
|
credit=total_cogs,
|
|
description="خروج کالا از موجودی (ضایعات)",
|
|
))
|
|
|
|
elif invoice_type == INVOICE_PRODUCTION:
|
|
# جداسازی خطوط ورودی و خروجی
|
|
out_lines = [ln for ln in lines_input if (ln.get("extra_info") or {}).get("movement") == "out"]
|
|
in_lines = [ln for ln in lines_input if (ln.get("extra_info") or {}).get("movement") == "in"]
|
|
|
|
# محاسبه COGS برای مواد اولیه (خروج)
|
|
total_materials_cost = _extract_cogs_total(out_lines)
|
|
|
|
# محاسبه هزینه محصول نهایی (ورود)
|
|
# برای محصول نهایی، از cost_price استفاده می‌کنیم
|
|
total_finished_cost = Decimal(0)
|
|
for line in in_lines:
|
|
extra_info = line.get("extra_info") or {}
|
|
qty = Decimal(str(line.get("quantity", 0) or 0))
|
|
|
|
if extra_info.get("cost_price") is not None:
|
|
cost_line = qty * Decimal(str(extra_info.get("cost_price")))
|
|
elif extra_info.get("unit_price") is not None:
|
|
cost_line = qty * Decimal(str(extra_info.get("unit_price")))
|
|
else:
|
|
# fallback: استفاده از مجموع هزینه مواد اولیه
|
|
cost_line = total_materials_cost if len(in_lines) == 1 else Decimal(0)
|
|
|
|
total_finished_cost += cost_line
|
|
|
|
# ثبت حسابداری برای مواد اولیه (خروج)
|
|
if total_materials_cost > 0:
|
|
# بدهکار: WIP
|
|
db.add(DocumentLine(
|
|
document_id=document.id,
|
|
account_id=accounts["wip"].id,
|
|
debit=total_materials_cost,
|
|
credit=Decimal(0),
|
|
description="انتقال مواد اولیه به WIP",
|
|
))
|
|
|
|
# بستانکار: موجودی کالا
|
|
db.add(DocumentLine(
|
|
document_id=document.id,
|
|
account_id=accounts["inventory"].id,
|
|
debit=Decimal(0),
|
|
credit=total_materials_cost,
|
|
description="خروج مواد اولیه از موجودی",
|
|
))
|
|
|
|
# ثبت حسابداری برای محصول نهایی (ورود)
|
|
if total_finished_cost > 0:
|
|
# بدهکار: موجودی کالا
|
|
db.add(DocumentLine(
|
|
document_id=document.id,
|
|
account_id=accounts["inventory"].id,
|
|
debit=total_finished_cost,
|
|
credit=Decimal(0),
|
|
description="ورود محصول نهایی به موجودی",
|
|
))
|
|
|
|
# بستانکار: WIP
|
|
db.add(DocumentLine(
|
|
document_id=document.id,
|
|
account_id=accounts["wip"].id,
|
|
debit=Decimal(0),
|
|
credit=total_finished_cost,
|
|
description="انتقال محصول نهایی از WIP",
|
|
))
|
|
```
|
|
|
|
---
|
|
|
|
## خلاصه تغییرات
|
|
|
|
### فایل: `hesabixAPI/app/services/invoice_service.py`
|
|
|
|
**بخش:** تابع `create_invoice`، خط 1266-1269
|
|
|
|
**تغییر:**
|
|
- به جای `pass`، منطق ثبت حسابداری برای مصرف مستقیم، ضایعات و تولید اضافه می‌شود
|
|
|
|
**تابع کمکی:**
|
|
- استفاده از `_extract_cogs_total` که قبلاً وجود دارد
|
|
- این تابع COGS را از خطوط محاسبه می‌کند
|
|
|
|
---
|
|
|
|
## تست سناریوها
|
|
|
|
### تست 1: مصرف مستقیم
|
|
1. ایجاد فاکتور مصرف مستقیم با یک کالا
|
|
2. بررسی ثبت حسابداری:
|
|
- بدهکار: 70406
|
|
- بستانکار: 10102
|
|
3. بررسی تعادل: بدهکار = بستانکار
|
|
|
|
### تست 2: ضایعات
|
|
1. ایجاد فاکتور ضایعات با یک کالا
|
|
2. بررسی ثبت حسابداری:
|
|
- بدهکار: 70407
|
|
- بستانکار: 10102
|
|
3. بررسی تعادل: بدهکار = بستانکار
|
|
|
|
### تست 3: تولید
|
|
1. ایجاد فاکتور تولید با مواد اولیه (out) و محصول نهایی (in)
|
|
2. بررسی ثبت حسابداری:
|
|
- خروج مواد: Dr. 10106, Cr. 10102
|
|
- ورود محصول: Dr. 10102, Cr. 10106
|
|
3. بررسی تعادل: مجموع بدهکار = مجموع بستانکار
|
|
|
|
---
|
|
|
|
**تاریخ:** 2025-01-XX
|
|
**تهیه کننده:** AI Assistant
|
|
|